Pierwsze kompleksowe badania biznesu opartego na rodzinie

Firmy rodzinne działają w każdej branży, jednak najczęściej można je spotkać w usługach, a najrzadziej – w edukacji.
Typowych firm rodzinnych działa w Polsce 219 tys., czyli 36 proc. aktywnych przedsiębiorstw z sektora małych i średnich (MŚP) – wynika z badań Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

W sumie zatrudniają 1,3 mln osób i wytwarzają co najmniej 10,4 proc. PKB (ponad 120 mld zł). Ale większość z nich to mikrofirmy. Ich obroty są niższe niż pozostałych podmiotów. Ok. 70 proc. osiąga roczne przychody poniżej 500 tys. zł,choć średnia dla rynku MŚP to 62 proc. – Za to są bardziej elastyczne w stosunku do potrzeb swoich klientów, a to dało im większą odporność na kryzys. Szybko zredukowały koszty do bezwzględnego minimum – mówi Anna Kowalewska z PARP.
 

autor: Bartłomiej Żurawski
źródło: Fotorzepa

Istotne jest, że w badaniu nie były brane pod uwagę firmy jednoosobowe. – Gdybyśmy uwzględnili także te podmioty, udział biznesu rodzinnego w sektorze MŚP sięgnąłby 78 proc., czyli poziomu porównywalnego do innych krajów UE – podkreśla Kowalewska.
W Polsce firmy rodzinne nie mają długiej tradycji. Ich średni wiek to 14 lat, nic dziwnego więc, że to założyciele wciąż trzymają biznes w swoich rękach. Drugie pokolenie ma udziały własnościowe tylko w 15 proc. podmiotów, pracuje zaś – w 33 proc.

źródło: Fotorzepa

Przykładem wielopokoleniowej firmy jest spółka Mokate. Małżeństwo Teresa i Kazimierz Mokrysz, do których należy 100 proc. udziałów wszystkich firm w grupie, zasiadają w radzie nadzorczej. Ich dwójka dzieci zarządza zaś poszczególnymi elementami przedsiębiorstwa. Syn Adam jest członkiem zarządu Mokate w Żorach (produkcja kawy), a córka Sylwia kieruje Mokate w Ustroniu (produkcja herbaty). – Warto dodać, że Mokate ma korzenie w firmie, która należała do rodziny Mokryszów od 1900 r. – podkreśla Jerzy Chrystowski, rzecznik grupy.
Jednym z głównych problemów zdiagnozowanych w badaniu jest styl zarządzania. Właściciele, którzy najczęściej także kierują firmą, robią to w sposób autorytarny, charyzmatyczny, jednoosobowy i niepodlegający dyskusji. Osoby spoza rodziny mają zamknięty dostęp do kluczowych stanowisk kierowniczych, a pracownicy nie mają wielkiego wpływu na zarządzanie.

– Mam podobne obserwacje – mówi „Rz” prof. Andrzej Blikle z jednej z najstarszych firm rodzinnych w Polsce – Blikle, a jednocześnie prezes stowarzyszenia Inicjatywa Firm Rodzinnych.

Nie w każdym biznesie rodzinnym obowiązuje jednoosobowy styl zarządzania właścicielskiego. W firmie Pamapol, która w 70 proc. należy do braci Mariusza i Wiesława Szataniaków, od ponad roku funkcję prezesa pełni osoba spoza rodziny (jeden z braci jest wiceprezesem). – Taka firma, w której sporo stanowisk kierowniczych powierzanych jest osobom spokrewnionym, różni się od korporacji. Panuje większe zaufanie – przekonuje „Rz” Krzysztof Półgrabia, prezes Pamapolu.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości przeprowadziła pierwsze w Polsce tak kompleksowe badania firm rodzinnych, ponieważ na ich rozwój stawia Bruksela. W ramach unijnych funduszy na pomoc doradczo-szkoleniową dla tego typu firm mamy 5,3 mln zł. To niewiele, ale jeśli pilotażowy program okaże się sukcesem, Agencja będzie występować o stałe wsparcie z polskiego budżetu.

źródło: Rzeczpospolita

Anna Cieślak 30-01-2010